Lintopdrachten overslaan
Verdergaan naar hoofdinhoud

Slachtoffer mensenhandel en mensensmokkel

Slachtoffer mensenhandel en mensensmokkel


1. Definitie mensenhandel

Artikel 433 quinquies van het Strafwetboek.

De werving, het vervoer, de overbrenging, de huisvesting, de opvang van een persoon, de wisseling of de overdracht van de controle over hem, teneinde de laatstgenoemde persoon uit te kunnen buiten.

De uitbuiting omvat:
- seksuele uitbuiting
- uitbuiting van bedelarij
- economische uitbuiting via werk
- het wegnemen van organen
- het feit dat men een persoon tegen zijn wil een misdaad of een wanbedrijf doet plegen.

2. Definitie mensensmokkel

Artikel 77 bis van de wet van 15 december 1980.

Het ertoe bijdragen, op welke manier ook, rechtstreeks of via een tussenpersoon, dat een persoon die geen onderdaan is van een lidstaat van de Europese Unie binnenkomt, erdoor reist of aldaar verblijft, met het oog op het direct of indirect verkrijgen van een vermogensvoordeel.

3. Zwaardere vormen van mensensmokkel

Er zijn eveneens zwaardere vormen van mensensmokkel. Artikel 77 quater van de wet van 15 december 1980 maakt het mogelijk om sancties op te leggen aan de criminelen die de clandestiene migranten transporteren in omstandigheden waarin hun leven in gevaar wordt gebracht.


Het slachtoffer zal een beschermingsstatuut kunnen genieten indien de dader:
- misbruik heeft gebruikt van zijn minderjarigheid (artikel 77 quater, 1°)
- misbruik heeft gemaakt van zijn bijzonder kwetsbare situatie (onwettige administratieve toestand, zwangerschap, ziekte, een lichamelijk of geestelijk gebrek…) (artikel 77 quater, 2°)
- direct of indirect gebruik heeft gemaakt van listige kunstgrepen, geweld, bedreigingen of enige vorm van dwang (artikel 77 quater, 3°)
- zijn leven in gevaar heeft gebracht, opzettelijk of door grove nalatigheid (artikel 77 quater, 4°)
- Als het misdrijf een ongeneeslijk lijkende ziekte, hetzij een blijvende fysieke of psychische ongeschiktheid, hetzij het volledig verlies van een orgaan of van het gebruik van een orgaan, hetzij een zware verminking heeft veroorzaakt (artikel 77 quater, 5°).


4. Filosofie

Het Belgisch beleid op het gebied van de strijd tegen de mensenhandel en de zwaardere vormen van smokkel heeft de volgende zaken tot doel:

- De slachtoffers van mensenhandel en/of bepaalde zwaardere vormen van mensensmokkel helpen door middel van:
o juridische en administratieve opvolging
o psychologische en medische opvolging
o sociale opvolging
- de noodzaak te strijden tegen de daders en/of de netwerken.

 

5. Toegang tot het statuut van slachtoffer MH

De persoon moet aan drie cumulatieve voorwaarden voldoen:
- de contacten met de veronderstelde dader(s) moeten verbroken zijn
- men moet begeleid worden door een gespecialiseerd onthaalcentrum dat erkend wordt door de bevoegde overheden
- men moet samenwerken met de gerechtelijke overheden, door verklaringen af te leggen of een klacht in te dienen.


6. Informatie, tenlasteneming en opvolging

6.1. Informeren van de potentiële slachtoffers

De politie- en inspectiediensten moeten erover waken dat de slachtoffers op correcte wijze geïnformeerd worden over de beschermingsstatus die ze zouden kunnen bekomen. Momenteel ontvangen ze een brochure die de gegevens van de onthaalcentra vermeldt. De politie- en inspectiediensten moeten alle potentiële slachtoffers naar één van de drie gespecialiseerde centra doorverwijzen.

6.2. Tenlasteming van de slachtoffers door de gespecialiseerde centra

Het slachtoffer moet begeleid worden door een gespecialiseerd onthaalcentrum dat erkend wordt door de bevoegde overheden. Er zijn drie gespecialiseerde centra (24u/24u):

o Vzw Payoke (Vlaams Gewest)
2000 Antwerpen
Tel.: 03 201 16 90
Fax.: 03 233 23 24

o Pag-asa (Brussels Gewest)
1000 Brussel
Tel.: 02 511 64 64
Fax.: 02 511 58 68

o Vzw Sürya (Waals Gewest)
4000 Luik
Tel.: 04 232 40 30
Fax.: 04 232 40 39

Deze centra beschikken over een opvanghuis waarin de slachtoffers kunnen worden gehuisvest, indien dat nodig is. Deze huisvesting is beperkt in de tijd. De slachtoffers kunnen ook op ambulante wijze begeleid worden, ofwel na een huisvesting in het centrum, ofwel rechtstreeks, naargelang het geval.

Ze verlenen psychologische en medische hulp aan de slachtoffers, zodat die hun trauma’s  kunnen verwerken. Ze verstrekken medische zorgen, helpen hen om op eigen benen te staan en om een toekomstproject te creëren.

Het centrum is bevoegd om de aanvragen voor verblijfsdocumenten en verlengingen gedurende de MH-procedure in te dienen. Dit gebeurt rechtstreeks bij de Dienst Vreemdelingenzaken.

Hiernaast verzekeren de centra ook de verdediging van de rechten en belangen van het slachtoffer in de loop van de gerechtelijke procedure, met name dankzij de eventuele bijstand van een advocaat, een tolk en de burgerlijke partijstelling.

6.3. Medewerking van het slachtoffer aan het gerechtelijk onderzoek

De aanwezigheid van de vreemdeling die als een slachtoffer wordt beschouwd is nuttig in het kader van de lopende gerechtelijke procedure.
De bereidheid van het slachtoffer om mee te werken blijkt uit het feit:
o dat hij een klacht indient tegen de personen die hem hebben uitgebuit
o dat hij in het kader van het onderzoek verklaringen aflegt
o dat hij gevolg geeft aan de vragen om inlichtingen van de gerechtelijke diensten.

7. Verblijfsprocedure


7.1. Reflectieperiode: afgifte van een “bijlage 15” met een geldigheidsduur van 45 dagen

Deze 45 dagen worden toegekend om het slachtoffer in staat te stellen om weer op krachten te komen en tot rust te komen. Tijdens deze periode moet het slachtoffer een beslissing nemen:

o Verklaringen afleggen of een klacht indienen: indien het slachtoffer onmiddellijk een klacht heeft ingediend of verklaringen heeft afgelegd is deze eerste fase overbodig.
o Zijn terugkeer naar zijn land van herkomst voorbereiden.

7.2. Toekenning van een “attest van immatriculatie” (AI) (model A) dat 3 maanden geldig is

Indien het slachtoffer een klacht heeft ingediend of verklaringen heeft afgelegd zal een attest van immatriculatie van drie maanden aan hem worden afgegeven.

Het AI kan voor één enkele nieuwe periode van 3 maanden verlengd worden. De vreemdeling moet proberen zijn identiteit te bewijzen door zijn paspoort of een reistitel die dit paspoort vervangt of zijn identiteitskaart over te leggen.

Op verzoek van de Dienst Vreemdelingenzaken duidt de Procureur des Konings of de arbeidsauditeur tijdens de termijn van het AI aan of
o de gerechtelijke procedure nog steeds loopt
o de vreemdeling nog steeds toont dat hij bereid is om mee te werken
o de vreemdeling nog steeds als slachtoffer kan worden beschouwd

 

7.3. Toekenning van een “bewijs van inschrijving in het vreemdelingenregister” (BIVR) van bepaalde duur (6 maanden)

Indien de Procureur des Konings of de arbeidsauditeur bevestigd heeft:
o dat de gerechtelijke procedure nog steeds loopt,
o dat de betrokkene nog steeds als slachtoffer kan worden beschouwd,
o dat de vreemdeling meewerkt,
o dat hij alle banden met de veronderstelde dader verbroken heeft,
o dat hij niet als een potentieel gevaar voor de openbare orde of de nationale veiligheid wordt beschouwd.

De afgifte van het bewijs van inschrijving in het vreemdelingenregister is afhankelijk van het antwoord op deze 5 vragen.


7.4. Toekenning van een “bewijs van inschrijving in het vreemdelingenregister” van onbepaalde duur


De minister of zijn gemachtigde kan de vreemdeling die een slachtoffer is tot een verblijf van onbepaalde duur machtigen, indien de klacht tot een veroordeling heeft geleid of indien de Procureur des Konings of de arbeidsauditeur in zijn vordering de tenlastelegging van mensenhandel of mensensmokkel in aanmerking genomen heeft.

De vreemdeling moet zijn identiteit bewijzen door middel van zijn paspoort, een daarmee gelijkgestelde reistitel, een nationale identiteitskaart, of op geldige wijze aantonen dat hij dit document niet in België kan bekomen.

7.5. Einde van de procedure

Er kan beslist worden om een einde te maken aan de machtiging tot verblijf (AI):

o Indien wordt vastgesteld dat de vreemdeling vrijwillig opnieuw contact heeft opgenomen met de veronderstelde daders van het misdrijf
o Indien hij als een potentieel gevaar voor de openbare orde of de nationale veiligheid wordt beschouwd.

Er kan beslist worden om een einde te maken aan de verblijfstitel (BIVR):
o Indien wordt vastgesteld dat de vreemdeling vrijwillig opnieuw contact heeft opgenomen met de veronderstelde daders van het misdrijf
o Indien de vreemdeling niet meer meewerkt
o Indien de gerechtelijke overheden beslist hebben om een einde te maken aan de procedure
o Indien de vreemdeling als een potentieel gevaar voor de openbare orde of de nationale veiligheid wordt beschouwd.
o Indien de medewerking van de vreemdeling frauduleus is of indien zijn klacht frauduleus of ongegrond is.

8. Contactgegevens van de Dienst Vreemdelingenzaken

Dienst Vreemdelingenzaken
Bureau MINTEH
WTC II
Antwerpsesteenweg 59 B
1000 Brussel

Fax.: 02/274 66 95
Mail : Bur_TEH@dofi.fgov.be

Documenten

 

De strijd tegen mensenhandel en mensensmokkel Beleid en aanpak
Mensenhandel... Wat te doen? Advies voor ziekenhuispersoneel

La lutte contre la traite et le trafic des êtres humains Politique et approche
Traite des êtres humains, que faire ? Conseils pour le personnel hospitalier

The fight against trafficking and smuggling in human beings Policy and approach

 

Brochure Albanian – Albanais – Albanees – Albanisch
Brochure Arabic – Arabe – Arabisch – Arabisch
Brochure Bulgarian - Bulgare - Bulgaars - Bulgarisch
Brochure Chinese – Chinois – Chinees – ChinesisCh
Brochure Czech - Tchèque - Tsjechisch - Tschechisch
Brochure Dutch – Néerlandais – Nederlands – Niederländisch
Brochure English – Anglais – Engels – Englisch
Brochure French – Français – Frans – Französisch
Brochure German – Allemand – Duits – Deutsch
Brochure Hindi – Hindi – Hindi – Hindi
Brochure Hungarian - Hongrois - Hongaars - Ungarisch
Brochure Lithuanian - Lituanien - Litouws - Litauisch
Brochure Pashto – Pachto – Pasjtoe – Paschtunisch
Brochure Persian – Persan – Perzisch – Persisch
Brochure Portuguese – Portugais – Portugees – Portugiesisch
Brochure PUNJABI – PANJABI – PUNJABI – PANJABI
Brochure Romanian - Roumain - Roemeens - Rumänisch
Brochure Russian - Russe - Russisch - Russisch
Brochure Serbo-croatian - Serbo-croate - Servo-kroatisch - Serbo-Kroatisch
Brochure Slovak - Slovaque - Slovaaks - Slowakisch
Brochure Sorani – Sorani – Sorani – Sorani
Brochure Spanish – Espagnol – Spaans - Spanisch
Brochure Tagalog – Tagalog – Tagalog – Tagalog
Brochure Thai – Thaï – Thais – Thailändisch
Brochure Turkish - Turc - Turks - Türkisch
Brochure Urdu - Oudou – Urdu – Urdu
Brochure Vietnamese - Vietnamien - Vietnamees - Vietnamesisch